AI thực sự giúp mình tìm thấy trải nghiệm của người khác?

Ngồi lướt với chiếc iPhone 13 mini gọn trong tay sau khi lên iOS 27, quả thật là rất mượt. Từ mở app, chuyển app đến lướt cho nhu cầu hàng ngày, cảm giác không thua mấy máy mượt bây giờ. Đương nhiên pin vẫn là nhược điểm, và đây cũng không phải chiếc máy t chọn để chơi game. Mua chiếc này với t cũng là một cú đánh cược. Nó đã ra mắt lâu rồi, chưa kể feedback của người dùng về iOS 26 thì khá thậm tệ, hỏi thẳng người quen đang dùng cũng vậy. Chỉ cách đây vài tháng, t bắt đầu thấy feedback về iOS 27 beta đổi hẳn.

Đập vào mắt đầu tiên là những video trên Youtube nói iOS 27 beta mát hơn. Để xem có thật không, t bắt đầu mò comment rồi đọc từng post trên Reddit. Đọc thêm, thấy nhiều comment cùng xác nhận một chuyện, t nghĩ chắc phải có gì đấy rồi. T vốn hay thích đọc comment. Chắc cũng như nhiều người khác thôi, giờ muốn tìm hiểu gì cũng phải tìm đọc thêm comment về cái đấy. T hay mò từng comment trong các group Facebook, giờ có thêm Threads, ở VN thì Voz và một vài forum cũ cũng có rất nhiều trải nghiệm của người dùng thật. T luôn thấy mấy thứ đó có giá trị.

Giờ có AI Search thì hành vi tìm kiếm của t cũng thay đổi khá nhiều. AI từng có một thời bịa nguồn, bịa fact khá kinh, giờ vẫn còn, nên t không coi câu trả lời của AI là fact. Nhưng khi nó trả kết quả kèm link, mình có thể bấm ngược vào nguồn để tự kiểm tra.

AI Search hỗ trợ rất tốt kiểu đào sâu một chủ đề. Tìm về iPhone 13 mini, t sẽ lần tiếp xem người dùng thật có nói vậy không, họ đang dùng bản iOS nào, comment từ thời điểm nào. Thực sự có phải seeding, bot hay AI comment không?

-> -> -> -> ->

Cứ thế đào sâu tiếp. Tìm thêm nguồn, xem vấn đề bắt đầu từ đâu, người khác nói gì, có trường hợp nào tương tự không. Nhưng gần đây t thấy AI còn mở được một hướng khác: tìm kiếm đa ngôn ngữ cùng một lúc.

Nếu kiểu trên là đào sâu theo một chiều thì cái này với t giống như mở ngang ra.

->
->
->
->
->

Bình thường tìm kiếm ở VN thì có Voz, các group facebook, mò vào từng comment. Sang nguồn tiếng Anh thường sẽ đến Reddit, X. Ai thích reup hay chôm ý tưởng thì chắc cũng biết mấy trang của các pháp sư TQ.

Ở VN, nếu học thêm ngoại ngữ thì mọi người cũng thường nghĩ tới tiếng Anh hoặc tiếng Trung trước. Trước đây, chỉ riêng việc biết một trong hai cũng đã là một lợi thế vì mình tiếp cận được nhiều nguồn và sớm hơn, mà riêng hai ngôn ngữ này cũng đã có một lượng nội dung rất lớn rồi. Giờ có AI thì việc tìm sang những ngôn ngữ khác dễ hơn nhiều.

Mình không cần biết từng ngôn ngữ mới bắt đầu mò được vào cộng đồng của họ. Internet đâu chỉ loanh quanh VN, Mỹ, TQ hay vài nước lớn mình nghĩ ra đầu tiên. Hàn, Nhật, Thái, Philippines, Indonesia… mấy nước gần dễ nhớ, rồi rất nhiều cộng đồng ở châu Âu, t nhớ tới Thổ Nhĩ Kỳ vì họ đông dân và dùng Internet nhiều, rồi thì châu Phi, t biết fan MU ở đấy cũng rất đông 😂, rồi cộng đồng người Ấn, Pakistan… Trước đây muốn tìm những thứ này khá khó, vì nó không chỉ liên quan đến ngôn ngữ, nó còn là sự trùng lặp, dễ mệt mỏi và gây chán. Vì thực sự, bạn đâu có nhu cầu dành thời gian ra làm những thứ này bằng tay.

AI Search giờ có thể giúp gom các ý trùng, lần ra forum liên quan rồi trả lại link nguồn để mình tự đối chiếu. Nếu thật sự cần đào một cộng đồng cho kỹ, t vẫn sẽ tách từng ngôn ngữ hoặc forum ra tìm riêng từng lần.

Ví dụ như t thích MU, t hay tìm comment người ta bàn về MU, đôi khi comment trên Facebook, Voz, nguồn Việt rồi nguồn tiếng Anh vẫn chưa làm t thỏa mãn. Rồi xem mỗi cộng đồng ở quốc gia khác đang bàn về chuyện gì, có góc nào thực sự mới, hay cuối cùng tất cả vẫn lặp lại như trên Reddit. Nếu MU làm mục cập nhật thông tin như này có khi cũng thú vị đấy, cảm giác như đang xem trực tiếp sự kiện có reaction từ từng đầu cầu. Truyền hình truyền thống người ta cũng đã làm như này nhiều rồi nhỉ.

Có lần t tìm cách cải thiện nói tiếng Anh, tìm rộng ra kiểu này cũng thấy thêm một số ý.

Một số nguồn tiếng Nhật làm t để ý nhiều hơn đến phản xạ trả lời nhanh, còn tài liệu tiếng Trung t đọc được thì tách khá rõ shadowing với việc tự kể lại một ý bằng tiếng Anh.

Nhiều khi cùng một chủ đề, mình tìm rộng ra vài ngôn ngữ nhưng phần lớn nội dung vẫn trùng nhau. Sau cả đống kết quả có khi chỉ còn 1-2 trải nghiệm hoặc góc nhìn khác. Với t thế cũng đã khá thú vị rồi.

T thích đọc trải nghiệm riêng của mỗi người, vì cùng một thứ nhưng hoàn cảnh sử dụng của mỗi người lại khác. Cùng một sản phẩm, cùng một hướng dẫn, cùng một đống tính năng, nhưng người chơi game nặng với người chỉ lướt web đã khác, máy pin còn tốt với máy pin đã chai cũng đã khác, dùng ngoài trời nắng nóng hay trong những ngày thời tiết lạnh cũng có thể đã thành một trải nghiệm khác. Ba người cùng dùng một sản phẩm có khi đã có ba trải nghiệm khác nhau.

Mở rộng ra những người sống ở những thành phố, khí hậu, công việc và hoàn cảnh khác nhau thì lượng trải nghiệm ngoài kia rất lớn. Và không ai có thể đọc hết được mọi thứ cả. Mình có thể dùng AI để lọc bớt những thứ trùng nhau trước, liệt kê lại những thứ khác biệt, có link để check chéo.

Khi viết bài này t cũng nhớ tới một video t vừa xem. T nhớ đại ý là trước AI người ta vẫn đăng rất nhiều báo cáo, luận văn và nghiên cứu, nhưng sinh viên đâu có đọc được hết. Giờ với AI có thể đào sâu thông tin thì những bài viết, chia sẻ nằm rải rác ở nhiều nơi cũng dễ được tìm thấy hơn. Rồi họ nhắc đến Don Swanson, về chuyện kiến thức có thể đã được đăng ở nhiều nơi nhưng những phần liên quan chưa chắc đã được người ta tìm ra và nối lại với nhau.

T nghe xong cũng đồng ý nhiều phần.

Thật ra con người cũng bị giới hạn bởi công cụ và khả năng. Không phải ai cũng đủ thời gian đọc hết tất cả mọi thứ, và nhiều khi cũng không ai biết chính xác cụ thể các bài viết được đăng ở đâu. Không phải ai cũng biết đúng từ khóa để tìm kiếm. Không phải ai cũng đọc được nhiều ngôn ngữ. Không phải ai cũng có thời gian mở hàng chục trang để lọc. Có những thứ đã tồn tại trên Internet từ lâu nhưng nếu mình không biết cách tiếp cận thì với cá nhân mình, gần như nó cũng không tồn tại.

Nhưng dù sao t vẫn thấy con người là thứ đặc biệt nhất trong chuyện này, nhất là bộ não của mỗi người. Cùng nhìn một thứ nhưng mỗi người có thể nhớ khác, liên tưởng khác, để ý một chi tiết khác, rồi từ kinh nghiệm của mình lại rút ra một thứ khác. T cũng nghĩ tôn trọng trải nghiệm và suy nghĩ của người khác là quan trọng. Mình được biết và tích lũy thêm những dữ kiện mà bản thân không thể nào trải nghiệm hết một mình, rồi tự sắp xếp lại để nhìn một sự việc đầy đủ hơn.

AI cũng có giới hạn của nó. Nhưng nhờ AI, mình cũng có thể tìm thấy những trải nghiệm cá nhân nhỏ lẻ đã được đăng ở đâu đấy. Một comment, một post ở một forum bằng thứ tiếng mình không biết, một nghiên cứu ít người đọc. Một người ở một đất nước mà trước đây mình chẳng bao giờ nghĩ đến việc đi tìm ý kiến của họ.